Wie kent hem niet? Man van staal. Röntgenogen en ijsadem. Met een supergehoor doorklieft hij de stratosfeer, op zoek naar mensen in nood. Outfit van de dag: een rode cape en een strak blauw pak met “S” op de borst. Zwakke plek: kryptoniet.
Als kind keek ik graag naar Christopher Reeve alias Clark Kent in Superman. Niemand die zich afvroeg of hij wel “voldoende prikkelbestendig” was.
En ken je deze superheld? Die met een “A” op het pak.
Deze held ontdekt patronen waar anderen enkel chaos zien. Hij merkt het kleinste detail. Vangt een explosie aan geluid op. Van stemmen, schuivende stoelen en een zoemende airco. Een talent waar je in een open kantoorlandschap bijzonder weinig aan hebt.
Toch zullen weinig mensen met autisme dat pak vrijwillig aantrekken. En dus geen applaus. Geen cape. Geen soundtrack. Hoogstens iemand die zich afvraagt waarom je zo stil bent.
Je hebt immers geen reden om trots te zijn op iets dat vaak omschreven wordt als een ontregeling. Als een verkeerde bedrading. Een genetisch mankement.
De samenleving kijkt naar autisme zoals ze naar zoveel “stoornissen” kijkt: als niet mee kunnen. Als iets dat gecompenseerd moet worden. Met aanpassingen – op voorwaarde dat ze niet onredelijk worden. Met premies – om werkgevers te overtuigen.
We hebben een norm gebouwd en noemen iedereen die daar niet naadloos in past een afwijking.
Zolang we onze samenleving niet ontwerpen volgens universeel design, blijft autisme iets dat moet worden opgelost.
Zolang flexibiliteit een gunst blijft en geen uitgangspunt, zal niemand het een superkracht noemen. Of het zo ervaren.
Terwijl het dat, in zekere zin, nu al is. Zonder de cape. En zonder het applaus.
Want functioneren in een systeem dat niet voor jou ontworpen is, vraagt iets wat verdacht veel lijkt op een superkracht. Het vraagt volhouden. Filteren. Aanpassen. Elke dag opnieuw.
En dat ligt niet aan de persoon die niet past in het plaatje.
Maar aan het plaatje.
Column door Annemieke Elst
Eindredactie door Jorien Goemaere
____________________________________________________________________________________
Deze column is geschreven in het kader van Autismemaand. De auteurs binnen het BlinkOut Redactieteam delen hun kijk op neurodivergentie en de rol ervan binnen hun eigen leefwereld.
